ཧྥ་རང་སྭ་བ་ལང
ཀླད་ཀོར་ཟུངརིགས་དབྱེཀླད་ཀོར་ཟུངཨ་མེ་རི་ཀའི་འཁོར་ལོའི་ 00 ཁུང་བུ་དེ་ཡིན། དེ་ཡོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒྱན་ཁང་གི་ཁེ་ཆ་ 2.70% ནས་ 5.26% བར་འཕར།ཆ་ཚང་ཀློག →་ཕྱིར་བསལ་བ་དང་། དེས་ཅི་ཞིག་བྱེད་མིན་ཡག་པོ་ཤེས་པའི་རྒྱན་ཁང་བདག་པོ།
ཧྥ་རང་སྭ་བ་ལང (François Blanc, 1806–1877) ཡིས་ 1843 ལོར་འགྲན་ཟླའི་ཆུ་ཚན་རྒྱན་ཁང་ལས་རིན་གོང་ཆག་ཆེད་བཌ་ཧོམ་བུརག་ཏུ་ཀླད་ཀོར་གཅིག་གི་འཁོར་ལོ་ནང་འདྲེན་བྱས་ཤིང་། དེ་རྗེས་འཁོར་ལོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཐོག་མོན་ཊེ་ཀར་ལོ་བཙུགས། རྩེད་མཁན་ལ་སྤྲད་པའི་ “ལེགས་འབུལ” དེ་ནི་ཁྲོམ་རའི་ཆ་ཤས་ཉོ་བའི་རིན་གོང་ཆག་ཡང་ཞིག་རེད།
ཧོམ་བུརག་གི་སྔོན་ལ
ཧྥ་རང་སྭ་དང་ཁོང་གི་མཚེ་མ་ལུའི (Louis) གཉིས་ 1830 ལོ་རབས་སུ་བོར་ཌོར་ཉེན་ཁའི་ཚོང་པ་བྱས་ནས་འགོ་བཙུགས། དེར་ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་ཁྲོམ་ར་ལས་སྔོན་དུ་པེ་རིའི་བུ་ལོན་ཡིག་ཆའི་རིན་གོང་ཤེས་ཆེད་གློག་འཕྲིན་ལས་བྱེད་ལ་བསླུ་བྲིད་བྱས་པའི་ཉེས་ཐོ་ཕོག དེ་ནི་ཆ་འཕྲིན་ཁྱད་པར་ལ་བརྟེན་པའི་ཁེ་འཇོག་གི་སྔ་མོའི་དཔེ་ཞིག་རེད། ཉེས་ཆད་ཐུང་ངུ་ཞིག་གི་རྗེས་ཁོང་གཉིས་རྒྱན་ཁང་གི་ལས་དོན་ལ་ཞུགས་ཏེ། ཐོག་མར་ལུག་སེམ་བུརག་ཏུ་དང་། དེ་ནས་ 1841 ལོར་ཆུ་ཚན་གྲོང་རྡལ་ཆུང་ཆུང་བཌ་ཧོམ་བུརག་གི་ཆོག་མཆན་བླངས།
ཀླད་ཀོར་གཅིག
ཧོམ་བུརག་གིས་ཀླད་ཀོརའཁོར་ལོཀླད་ཀོརཆ་མཉམ་སྤྲོད་ཚད་དང་། བཅུ་གཉིས་ཚན། གྱེན་ཕྲེང་གི་རྒྱན་གང་གིས་ཀྱང་མི་ཁྱབ་པའི་ལྗང་ཁུའི་ཁུང་བུ་གཅིག་པོ་དེ་ཡིན། རྒྱན་ཁང་གི་ཁེ་ཆའི་འབྱུང་ཁུངས་ཡིན། མིང་གཞན་ནི་ཀླད་ཀོར་གཅིག་དང་ 0 ཡིན།ཆ་ཚང་ཀློག →་གཉིས་ཅན་གྱི་འཁོར་ལོ་ཡོད་པའི་གྲགས་ཅན་ཆུ་ཚན་བ་ཌེན་བ་ཌེན་དང་ཝི་སི་བ་ཌེན་དང་འགྲན་རྩོད་བྱས། བ་ལང་སྤུན་ཟླས་ཀླད་ཀོར་གཅིག་ཅན་གྱི་འཁོར་ལོ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས། རྒྱན་ཁང་གི་ཁེ་ཆརྩིས་རིགརྒྱན་ཁང་གི་ཁེ་ཆརྒྱན་དངུལ་རེ་རེའི་ནང་ནས་རྒྱན་ཁང་གིས་ཆ་སྙོམས་ཐོག་ཉར་བའི་ཆ་ཤས་ཡིན། ཡོ་རོབ་ཀྱི་རུ་ལེཊ་ལ་ 2.70% ཡིན།ཆ་ཚང་ཀློག → 5.26% ནས་ 2.70% བར་ཆག་པས་ཁྱབ་བསྒྲགས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ། རྩེད་མཁན་གྱི་སྲིད་ཕྱོད་ལྡབ་གཉིས་ལེགས་པའི་ཡོ་རོབ་ཀྱི་རྒྱན་ཁང་གཅིག་པུ་ཞེས་པ་རེད། རྩེད་མཁན་ཚོ་ཡོང་ཞིང་ཧོམ་བུརག་རྒྱ་བསྐྱེད་ལ། འགྲན་ཟླ་ཚོས་ཀྱང་མཐར་རྗེས་སུ་འབྲངས། དེ་ནི་སྙིང་རྗེ་མིན། ཐོན་རྫས་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་ཞིང་རིན་གོང་ཁོ་ན་འགུལ་ཐབས་ཡིན་པའི་ཁྲོམ་ར་ཞིག་ནང་གི་རིན་གོང་ཆག་ཡང་ཞིག་རེད།
མོ་ན་ཀོ
1866 ལོར་པྲུ་ཤི་ཡས་ཧེ་སེ་ཧོམ་བུརག་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཤིང་འཇར་མན་གྱི་རྒྱན་རྩེད་མཇུག་སྒྲིལ་བྱས་དུས (རྒྱན་སྟེགས་མཐའ་མ་ 1872 ལོར་སྒོ་བརྒྱབ)། བ་ལང་སྔོན་ནས་སྤོས་ཟིན། ཁོང་གིས་ 1863 ལོར་ཁ་ཐོར་ཉེ་བའི་མོ་ན་ཀོའི་ཆོག་མཆན་ཉོས་ཏེ། མེ་འཁོར་ལམ་དང་མགྲོན་ཁང་ལ་མ་དངུལ་བཏང་ནས་རྒྱན་ཁང་དེ་རྒྱན་ཁང་མིག་ཙམ་མིན་པར་ངལ་གསོ་ས་ཚིགས་ཤིག་ཏུ་བཀོལ། ཀླད་ཀོར་གཅིག་ཀྱང་ཁོང་དང་མཉམ་དུ་ཡོང་ནས་ཡོ་རོབ་ཀྱི་ཚད་གཞིར་གྱུར། བ་ལང་ཁྱིམ་ཚང་ལ་མི་རབས་མང་པོའི་རིང་མོ་ན་ཀོའི་རྒྱན་ཁང་གི་ཡོང་འབབ་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡོད། ཁོང་གི་བུ་མོ་རད་ཛི་ཝིལ (Radziwiłł) རྒྱལ་རིགས་ལ་གཉེན་སྒྲིག་བྱས་ཤིང་། ཚ་མོ་ཞིག་བོ་ན་པར་ཊེ (Bonaparte) ཁྱིམ་རྒྱུད་ལ་གཉེན་སྒྲིག་བྱས།
ཝོ་ཀ་ལུས་ཀྱི་ཀུར་ཊེ་ཛོན་དུ་མཚེ་མ་ལུའི་དང་མཉམ་དུ་འཁྲུངས།
བོར་ཌོ། ཉེན་ཁའི་ཚོང་དང་གློག་འཕྲིན་བསླུ་བྲིད། ཉེས་ཐོ།
བཌ་ཧོམ་བུརག་གི་ཆོག་མཆན།
ཧོམ་བུརག་ཏུ་ཀླད་ཀོར་གཅིག་གི་འཁོར་ལོ་ནང་འདྲེན་བྱས།
མོ་ན་ཀོའི་ཆོག་མཆན་ཉོས་ཏེ་ Société des Bains de Mer བཙུགས།
མོན་ཊེ་ཀར་ལོར་འགྲོ་བའི་མེ་འཁོར་ལམ་སྒོ་ཕྱེ།
འཇར་མན་གྱི་རྒྱན་ཁང་སྒོ་བརྒྱབ་པས། མོན་ཊེ་ཀར་ལོ་ནི་གླིང་ཆེན་སྟེང་གི་རྒྱན་རྩེད་ས་གཅིག་པུ་ཆགས།
སུད་སི་ལ་འདས་ཤིང་། ཡོ་རོབ་ཀྱི་ཕྱུག་པོ་ཆེས་ཆེ་བའི་ནང་གསེས་ཤིག་ཡིན།
ཁོང་གིས་རྟོགས་པ
རྒྱན་ཁང་གི་ཁེ་ཆ་ནི་རིན་གོང་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། རྩེད་མཁན་ཚོས་རྩིས་རྒྱག་མི་ཐུབ་ཀྱང་རིན་གོང་བསྡུར་བ། རིན་གོང་དམའ་ཞིང་ཚད་ཆེ་བ་དེ་རིན་གོང་མཐོ་ཞིང་ཚད་ཆུང་བ་ལས་ལེགས་པ་བཅས་རེད། 2.70% ཡི་མོན་ཊེ་ཀར་ལོའི་ཡོང་འབབ་ཀྱིས་ 5.26% ཡི་ཧོམ་བུརག་ལས་ཆེས་ཆེར་བརྒལ། རྒྱུ་མཚན་ནི་རྩེད་མཁན་དང་། རྒྱན་སྟེགས། བསྐོར་ཐེངས་བཅས་མང་བ་རེད། རེ་སྒུག་གྱོང་གུདརྩིས་རིགརེ་སྒུག་གྱོང་གུདརེ་སྒུག་རིན་ཐང་ལ་རྒྱན་དུ་བཙུགས་པའི་དངུལ་བསྡོམས་ཀྱིས་སྒྱུར་བ་སྟེ། རྩེད་ཚོགས་སམ་དུས་ཡུན་ཞིག་གི་ནང་ཆ་སྙོམས་ཐོག་ཤོར་བའི་དངུལ་འབོར་ཡིན།ཆ་ཚང་ཀློག →་ཀྱི་རྩིས་རྒྱག (ཁེ་ཆ × རྒྱན་འཛུགས་བསྡོམསདངུལརྒྱན་འཛུགས་བསྡོམསརྩེད་ཚོགས་སམ་དུས་ཡུན་ཞིག་གི་ནང་རྒྱན་དུ་བཙུགས་པའི་དངུལ་བསྡོམས་ཡིན། བསྐྱར་དུ་བཙུགས་པའི་ཐོབ་དངུལ་ཡང་བརྩི། མིང་གཞན་ནི་རྒྱན་ཚོང་དང་རྒྱན་འགུལ་ཡིན།ཆ་ཚང་ཀློག →) ནི་སུས་ཀྱང་རྩེད་མཁན་ཆེད་ཡི་གེར་མ་བཀོད་གོང་ཁོང་གི་ཚོང་ལས་ཀྱི་དཔེ་གཞི་ཡིན།
རྗེས་ཤུལ
འཛམ་གླིང་ནང་གི་ཀླད་ཀོར་གཅིག་གི་འཁོར་ལོ་ཚང་མ་བ་ལང་གི་ཡིན། དེང་རབས་ཀྱི་རྒྱན་ཁང་ངལ་གསོ་ས་ཚིགས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ། རྒྱན་ཁང་ནི་མགྲོན་ཁང་དང་། ཟློས་གར་ཁང་། མེ་འཁོར་ཐེབས་བཅས་ཡོད་པའི་ཡུལ་སྐོར་ས་ཆ་ཞིག་གི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་པའི་བསམ་བློ་རེད། ཨ་མེ་རི་ཀའི་འཁོར་ལོར་ཀླད་ཀོར་གཉིས་པ་ལུས་པ་ནི་རིན་གོང་ཆག་ཡང་གཏོང་མཁན་གྱི་བ་ལང་སུ་ཡང་མ་སླེབས་པའི་ཕྱིར་རེད། 2016 ལོའི་ཀླད་ཀོར་གསུམ་གྱི་འཁོར་ལོ་ནི་ལྡོག་ཕྱོགས་ཀྱི་གོམ་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། རྩེད་མཁན་ཚོར་བསྡུར་རྒྱུའི་མོན་ཊེ་ཀར་ལོ་མེད་སར་བྱས་པ་རེད།
ཨ་མེ་རི་ཀའི་རུ་ལེཊ་འཁོར་ལོ་དང་སྒྲིག་གཞིཀླད་ཀོར་གསུམ་གྱི་རུ་ལེཊ
དྲི་བ
ཁོང་གིས་ནང་འདྲེན་དང་ཁྱབ་སྤེལ་བྱས། ཀླད་ཀོར་གཅིག་གི་འཁོར་ལོ་སྔོན་ནས་ཚོད་ལྟ་བྱས་སྲིད། ཧོམ་བུརག་གིས་དེ་སྲིད་ཇུས་སུ་བཟོས།
ལྡོག་ཕྱོགས་རེད། ཁེ་ཆ་ཆག་པ་ལས་ཚད་འཕར་བ་མང་།
ལོ་བཅུའི་ནང་ཆུ་ཚན་གྲོང་རྡལ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡོ་རོབ་ཀྱི་རྒྱན་རྩེད་རྒྱལ་ས་རུ་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་གསར་འགོད་པ་ཞིག་གིས་བཏགས་པའི་མཚང་མིང་རེད།
དགོད་བྲོ་བའི་རི་མོ
ལེགས་འབུལ་མིན་པར་རིན་གོང་ཆག་ཡང་རེད། ལྷག་མ་ཚད་ཀྱིས་བསྒྲུབས།
ཁུངས
- Schwartz, D. G. Roll the Bones: The History of Gambling.
- Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture.