ཌོ་སི་ཏོ་ཡེཕ་སི་ཀིའི་རུ་ལེ་ཊེན་བརག
“རྒྱན་རྩེད་པ” (The Gambler, 1866)། རུ་ལེཊ་སྐོར་གྱི་དཔེ་དེབ་ལེགས་ཤོས་དེ་རུ་ལེཊ་ལ་ཤོར་བཞིན་པའི་མི་ཞིག་གིས་ཉིན་ཉེར་དྲུག་གི་ནང་བྲིས།
དོ་སི་ཊོ་ཡེབ་སི་ཀི (Dostoevsky) ཡིས་ཝིས་བ་ཌེན་དང་ཧོམ་བུརྒ་གི་རྒྱན་སྟེགས་ཐོག་བུ་ལོན་ཆགས་པ་འཇལ་ཆེད་“རྒྱན་རྩེད་པ”ཁ་ནས་བཤད་དེ་ཡི་གེར་འབྲི་རུ་བཅུག དེའི་གཏམ་བཤད་པ་ཨ་ལེག་སེ་ཡིས་ཆུ་ཚན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྒྱན་ཁང་དང་། ལམ་ལུགས་རྣམས། རིམ་མཐུད་ཅིག་ངེས་པར་དུ་མཇུག་རྫོགས་དགོས་པའི་ཡིད་ཆེས། ཐོབ་པ་ནི་རྟོགས་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་བཅས་འགྲེལ་བཤད་བྱས་ཤིང་། དེའི་ཡང་དག་ཚད་ལ་རྩིས་རིག་པ་སུས་ཀྱང་ལེགས་བཅོས་མ་ཐུབ།
གནས་སྟངས
1866 ལོར་དོ་སི་ཊོ་ཡེབ་སི་ཀི་ཡིས་དཔེ་སྐྲུན་པ་ཞིག་ལ་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཚེས་ 1 གོང་དུ་བརྩམས་སྒྲུང་ཞིག་སྤྲོད་དགོས་ཤིང་། མ་ཐུབ་ན་ལོ་དགུའི་རིང་རང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་དབང་ཆ་ཤོར་རྒྱུ་ཡིན། ཁོང་ལ་ 1863 དང་ 1865 ལོར་འཇར་མན་གྱི་ཆུ་ཚན་གྲོང་ཁྱེར་ཁག་ཏུ་རུ་ལེཊ་ཐོག་གྱོང་གུད་ཆེན་པོ་ཕོག་ཅིང་། རང་གི་ཅ་ལག་དང་ཆུང་མའི་རྒྱན་ཆ་གཏའ་མར་བཞག ཁོང་གིས་མྱུར་འབྲི་བ་ཨན་ན་སི་ནིཊ་ཀི་ན (Anna Snitkina) གླས་ཏེ་ཟླ་བཅུ་པའི་ཚེས་ 4 ནས་ 29 བར་“རྒྱན་རྩེད་པ”ཁ་ནས་བཤད་ཅིང་། དུས་ཚོད་ཉིན་ཁ་ཤས་ལྷག་ནས་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་། ལོ་རྗེས་མར་ཁོང་གིས་ཨན་ན་དང་གཉེན་སྒྲིག་བྱས། 1871 བར་ཁོང་གིས་རྒྱན་རྩེད་མུ་མཐུད་བྱས་ནས། དེ་རྗེས་ཡོངས་སུ་མཚམས་བཞག
རུ་ལེཊ་ཊེན་བུརྒ
གྲོང་ཁྱེར་དེ་ནི་ཝིས་བ་ཌེན་དང་ཧོམ་བུརྒ། བ་ཌེན་བ་ཌེན་གསུམ་བསྡོམས་པ་ཡིན། ཆུ་ཚན་ཁང་ཆེན། འཆམ་འཆམ་ལམ། ཨ་མ་མེས་ཤི་བར་སྒུག་བཞིན་བུ་ལོན་ཐོག་འཚོ་བའི་ཨུ་རུ་སུའི་ཁྱིམ་ཚང་བཅས་སོ། རྒྱན་ཁང་གི་བརྙན་ཚན་རྣམས་ཞིབ་ཚགས་ཡིན། ཨ་ལེག་སེ་ཡིས་ཀྲུ་པི་ཡེམི་སྣཀྲུ་པི་ཡེརུ་ལེཊ་རྒྱན་སྟེགས་ཀྱི་རྒྱན་སྟེགས་འཛིན་མཁན།ཆ་ཚང་ཀློག →་ཚོའི་འབོད་སྒྲ་དང་། རྒྱན་སྟེགས་ཀྱི་བཀོད་པཡོ་ཆསརྒྱན་སྟེགས་ཀྱི་བཀོད་པརྒྱན་སྟེགས་ཐོག་པར་དུ་བསྐྲུན་པའི་རྒྱན་འཛུགས་རེའུ་མིག་ཡིན། མིང་གཞན་ནི་རྒྱན་སྟེགས་དང་། བལ་ཐིང་། རས་ཐིང་བཅས་ཡིན།ཆ་ཚང་ཀློག →། རྒྱན་དངུལ། རྒྱན་སྟེགས་མཐའ་གི་མི་ཚོགས། རྩེད་མཁན་ཚོས་ཟིན་དེབ་ཁྱེར་ནས་འཚོལ་བའི་“ལམ་ལུགས”། རྩེད་མཁན་ཚོས་ཨང་གྲངས་ལ་བསམ་འདུན་ཡོད་པ་ལྟར་གླེང་སྟངས་བཅས་འགྲེལ་བཤད་བྱས། ཞིབ་ཕྲ་རེ་རེ་དྲ་ཚིགས་འདིའི་རུ་ལེཊ་ཤོག་ངོས་ཁག་དང་མཐུན་ཞིང་། དཔེ་དེབ་འདི་ནི་ཐོག་མའི་ཁུངས་ཤིག་ཡིན།
ཨ་མ་མེས
བརྩམས་སྒྲུང་གི་བརྙན་ཚན་ཆེ་ཤོས། ཁྱིམ་ཚང་གིས་ཤི་བར་སྒུག་བཞིན་པའི་ཕྱུག་པོའི་ཨ་མ་མེས་ཨན་ཊོ་ནི་ད་ཝ་སི་ལི་ཡེབ་ན་ཁྱོགས་ཐོག་རུ་ལེཊ་ཊེན་བུརྒ་ལ་སླེབས་ཤིང་། རྒྱན་སྟེགས་བར་འཁྱེར་བ་དང་། ཀླད་ཀོརའཁོར་ལོཀླད་ཀོརཆ་མཉམ་སྤྲོད་ཚད་དང་། བཅུ་གཉིས་ཚན། གྱེན་ཕྲེང་གི་རྒྱན་གང་གིས་ཀྱང་མི་ཁྱབ་པའི་ལྗང་ཁུའི་ཁུང་བུ་གཅིག་པོ་དེ་ཡིན། རྒྱན་ཁང་གི་ཁེ་ཆའི་འབྱུང་ཁུངས་ཡིན། མིང་གཞན་ནི་ཀླད་ཀོར་གཅིག་དང་ 0 ཡིན།ཆ་ཚང་ཀློག →་ལ་ 1 ལ་ 35 སྤྲོད་ཅེས་བཤད་པ་ཐོས་པས་དེ་ལ་རྒྱན་བཙུགས་ཏེ་ཐོབ། ཁོང་མོས་ཡང་བསྐྱར་ཀླད་ཀོར་ལ་བཙུགས། ཡང་བསྐྱར་བཙུགས། ཉིན་གཉིས་ཀྱི་ནང་ཁོང་མོར་ནོར་རྫས་ཕལ་ཆེར་ཤོར་ཞིང་། ཀླད་ཀོར་ངེས་པར་ཐོན་དགོས་སྙམ་ནས་དེ་ལ་བརྟན་པོར་བཟུང་། ཉེ་འབྲེལ་ཚོས་རང་གི་ཤུལ་ནོར་ཨང་གཅིག་རྒྱནརྒྱནཨང་གཅིག་རྒྱནཨང་གྲངས་གཅིག་ཡིན། སྤྲོད་ཚད་ 35:1 ཡིན།ཆ་ཚང་ཀློག →་རེ་རེས་རྒྱན་སྟེགས་བརྒྱུད་དེ་འགྲོ་བར་བལྟས། 1/37 ཀྱི་རྒྱན་ཞིག་ཐེངས་གཅིག་ཐོབ་པ་མཐོང་བའི་མི་ཞིག་ལ་ཅི་འདྲའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པ་བརྗོད་པའི་སྒྲུང་གཏམ་ལེགས་ཤོས་དེ་ཡིན།
ཨ་ལེག་སེ་ཡི་ཐོབ་དངུལ
དཔེ་དེབ་ཀྱི་མཇུག་ཙམ་དུ་ཨ་ལེག་སེ་ཡིས་མཚན་མོ་གཅིག་ལ་ཧྥ་རང་ཁྲི་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ཐོབ་ཅིང་། གཙོ་བོ་དམར་པོརྒྱནདམར་པོདམར་པོའི་ཨང་གྲངས་ 18 ལ་འཛུགས་པའི་ཆ་མཉམ་སྤྲོད་ཚད་ཀྱི་རྒྱན་ཡིན། ཧྥ་རན་སིའི་སྐད་དུ་རུཞ་ཟེར།ཆ་ཚང་ཀློག →་དང་ཨང་གཅིག་རྒྱན་ཐོག་ཡིན་ལ། རྒྱན་གྱི་གོ་རིམ་དེ་བསྐོར་ཐེངས་རེ་རེ་བཞིན་འགྲེལ་བཤད་བྱས། སྐབས་དེར་ཁོང་ལ་དོན་ཞིག་རྟོགས་པ་སྟེ་འདུན་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་འཁོར་ལོ་ཚོད་འཛིན་ཐུབ་པའི་ཚོར་བ་སྐྱེས། ཤོག་ངོས་ཁ་ཤས་ཀྱི་ནང་ཐོབ་དངུལ་དེ་བཏང་ནས་ཡལ། ཐོབ་པ་དེ་ནི་ཁོང་ལ་འབྱུང་སྲིད་པའི་ལས་དབང་ངན་ཤོས་ཡིན་པ་དཔེ་དེབ་ཀྱིས་རྟོགས་ཤིང་། དེ་ནི་སྨན་ཁང་མ་བྱུང་བའི་དུས་རབས་གཅིག་གི་གོང་གི་སྨན་བཅོས་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་ཡིན།
ཆུ་ཚན་གྲོང་ཁྱེར་ལ་ཐེངས་དང་པོ་འགྲུལ་བཞུད། ཐོབ་རྗེས་ཝིས་བ་ཌེན་དུ་གྱོང་གུད་ཆེན་པོ་ཕོག
ཡང་བསྐྱར་ཝིས་བ་ཌེན། ཡོད་ཚད་ཤོར། ཞུ་བའི་ཡི་གེ་བྲིས། “ཉེས་པ་དང་ཉེས་ཆད” (Crime and Punishment) ཀྱི་ཆ་ཤས་ཤིག་གནས་སྟངས་འདིའི་ནང་བྲིས།
ཆིངས་ཡིག་ལྟར་“རྒྱན་རྩེད་པ”ཉིན་ 26 ནང་ཁ་ནས་བཤད་དེ་འབྲི་རུ་བཅུག
ཨན་ན་སི་ནིཊ་ཀི་ན་དང་གཉེན་སྒྲིག ཕྱི་རྒྱལ་ལ་ཕྱིན། ཁོང་གིས་ཧོམ་བུརྒ་དང་བ་ཌེན་བ་ཌེན། སཀ་སོང་ལེ་བེང་བཅས་སུ་རྒྱན་རྩེད་བྱས་ཏེ་ཡང་ཡང་ཤོར།
ཐོ་འགོད་ཡོད་པའི་རྒྱན་རྩེད་མཐའ་མ། ཝིས་བ་ཌེན་དུ། ཁོང་གིས་ཨན་ན་ལ་མཇུག་རྫོགས་སོང་ཞེས་ཡི་གེ་བྲིས། དངོས་གནས་མཇུག་རྫོགས།
འཇར་མན་གྱི་རྒྱན་ཁང་རྣམས་སྒོ་བརྒྱབ། “རྒྱན་རྩེད་པ”ནི་ཁོང་གིས་འགྲེལ་བཤད་བྱས་པའི་རྒྱན་སྟེགས་ལས་ཚེ་རིང་།
འདི་རུ་ལེཊ་སྐོར་གྱི་དཔེ་དེབ་ལེགས་ཤོས་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན
དེས་ཅི་ཡང་འགྲེལ་བཤད་མི་བྱེད་ཀྱང་ཚང་མ་ཡང་དག་པར་བྱས་པས་ཡིན། དྲ་ཚིགས་འདིའི་རྩིས་རིག་ཤོག་ངོས་ཁག་གིས་བསྐོར་ཐེངས་རྣམས་རང་དབང་ཡིན་པ་དང་། ལམ་ལུགས་ཀྱིས་རེ་སྒུག་མིན་པར་རྩེད་ཚོགས་ཀྱི་དབྱིབས་ཁོ་ན་བསྒྱུར་བ། ཐོབ་པ་ནི་འགྱུར་ཚདརྩིས་རིགའགྱུར་ཚདམཇུག་འབྲས་རྣམས་རེ་སྒུག་རིན་ཐང་གི་མཐའ་སྐོར་དུ་ཇི་ཙམ་ཁྱབ་ཡོད་པ་འཇལ་བྱེད་ཡིན། ཨང་གཅིག་རྒྱན་ལ་མཐོ་ཞིང་ཆ་མཉམ་སྤྲོད་ཚད་ཀྱི་རྒྱན་ལ་དམའ།ཆ་ཚང་ཀློག →་ཡིན་ཡང་ལག་རྩལ་ལྟར་ཚོར་བ་བཅས་བཤད། དོ་སི་ཊོ་ཡེབ་སི་ཀི་ཡིས་དེ་དག་རེ་རེའི་ལྡོག་ཕྱོགས་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་མི་ཞིག་གོ་རིམ་བཞིན་ནང་ངོས་ནས་སྟོན་ཅིང་། ཀློག་མཁན་ལ་ཡིད་ཆེས་དེ་ཚོར་དུ་འཇུག རྩིས་རིག་གིས་བདེན་པ་གང་ཡིན་སྟོན། བརྩམས་སྒྲུང་གིས་དེ་མི་འདང་བའི་རྒྱུ་མཚན་སྟོན།
དྲི་བ
ཁོང་གིས་སེམས་བརྟན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་བྱས་ཏེ། ཞི་འཇམ་གྱི་རྩེད་མཁན་ཞིག་ལ་ཤོར་མི་སྲིད་སྙམ། དེ་ནི་ཚོད་འཛིན་གྱི་འཁྲུལ་སྣང་ཡིན་ལ། ཁོང་གིས་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་བཞིན་དུ་མི་གཞན་སུ་ལས་ཀྱང་ལེགས་པར་འགྲེལ་བཤད་བྱས།
འདྲེས་མ་ཞིག་ཡིན། དཔེ་གཞི་གཙོ་བོ་ནི་ཝིས་བ་ཌེན་ཡིན།
ཐུང་ངུ་ཡིན། དགོང་མོ་རིང་པོ་གཅིག་ཙམ། ཁྱེད་རང་གི་རྩེད་ཚོགས་རྗེས་མའི་རྗེས་སུ་མིན་པར་སྔོན་ལ་ཀློག་རོགས།
དགོད་བྲོ་བའི་རི་མོ
ཁོང་གིས་ནོར་འཁྲུལ་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་འགྲེལ་བཤད་བྱས། དཔེ་དེབ་ནི་དེ་ཡིན།
ཁུངས
- Dostoevsky, F. The Gambler.
- Frank, J. Dostoevsky: The Miraculous Years, 1865–1871.
- Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture.